غار دیبی یوخ آغیل در شهرستان شوط و ارتفاعات کوهستان مشرف به روستای آرپالیخ واقع شده است . این غار طبیعی و آهکی دارای ورودی آسانی بود و در اکوسیستم این غار خفاش ها و قارچ هایی مشاهده کردیم داخل غار رطوبی بوده و برخی نقاط غار لیز و ناپایدار است . لذا باید با احتیاط قدم برداشت

غار چوللو زاغا که توسط بومیان منطقه اخیرا شناسایی شده بود ، ظاهرا دهانه آن بر اثر سیل شدید به تازگی باز شده است . این غار از نوع تونل آذرین یا همان غار آتش فشانی Volcanic cave می باشد و در اثر فعالیت آتش فشان آرارات ایجاد گشته است

غار سمندریان یا سمدران (صومعه دران) که به دلیل بکر بودن منطقه از بیان آدرس آن معذورم ، بزرگترین غار آتش فشانی (LavaTube) و تونلی منطقه ماکو و شاید ایران به حساب می آید . طول قابل پیمایش آن حدود سه تا سه و نیم کیلومتر با عمقی حدود 50 متر در زیر زمین و بافت سرد شده آتش فشانی آرارات می باشد . ادامه غار به دلیل جلوگیری از تردد مرزی بصورت نسبی مسدود شده است و پیمایش مسیر نیازمند کارگاه های تخصصی و فنی می باشد . قابل توجه است که در برخی از نقاط غار و طبقات آن اکسیژن کافی وجود ندارد .

این غار یکی دیگر از غار های تونلی آذرین منطقه آتش فشانی آرارات (بورالان) ماکو می باشد که احتمالا بزرگترین غار آتش فشانی آذربایجان غربی و یا ایران می باشد . طول قابل پیمایش غار حدود سه و نیم کیلومتر است و بعد از این مسافت مسیر تقریبا مسدود شده و ادامه مسیر نیازمند کارگاه زنی و فرود و ادامه مسیر بصورت فنی است . عمق حدودی غار 50 متر است و دارای شیب های مثبت و منفی بسیاری در جهت های مختلف می باشد ، اکثر سنگ های کف غار سست و لغزان هستند و در جاهای مختلف آن فضولات خفاش به چشم میخورند .

بخش بزرگی از شهر ماکو به دلیل نزدیکی به آرارات دارای بافت آتش فشانی است و همین موضوع باعث شده که غار های تونلی و آتش فشانی زیادی در این منطقه وجود داشته باشند . بنده تمام سعیم را کرده ام تا به عکاسی این غار آتش فشانی به اصطلاح لاواتیوب بپردازم و مطالبی علمی و تجربی در مورد آنها بنویسم

چندی پیش پستی با عنوان غار های لاوا تیوب و تونل آذرین به منتشر کردم ، غار جویرچین و یا همان گورچین Govarchin نیز یکی از این غارهاست که در نزدیکی روستای بابور واقع است . دهانه این غار بسیار بزرگ است و ورود به آن دشوار نیست و نیازی به کارگاه فنی برای فرود ندارد .

با توجه به وجود آتش فشان آغری (آرارات) و وجود کیلومتر ها محدوده آتش فشانی و توده سنگ های آذرین ، غار های تونلی آذرین و لاوا تیوب های آتش فشانی زیادی در این منطقه وجود دارد که غالبا در مناطق مرزی و بکر هستند . در آینده قصد دارم به معرفی و غار هایی بپردازم که در اعماق طبیعت ماکو کیلومتر ها طول دارند.

حدود ده سال پیش بود که با دوست خوبم به غار بوغلو قویو در ارتفاعات خانه های سازمانی ماکو رفتیم ، این غار برای ورود نیازمند کارگاه و فرود با طناب می باشد و عمق و وسعت زیادی ندارد ولی دهانه بزرگ و ترسناک آن آنرا محبوب و معروف ساخته است.

بعد از صرف صبحانه و چای آماده حرکت به غار تشتگاه شدیم و از قوزلو به سمت شمال و جهت ساعت دو حرکت کردیم. بعد گذشت از دامنه کوه و چندین دیواره به ورودی غار رسیدیم.

گاهی چه آسان از زیبایی هایی که مبینیم غافل میشویم ، زیست بوم مرطوب و متفاوت غار خزنگاه ماکو باعث شد که توجه بیشتری به اطرافمان داشته باشیم. سنگ ها ، قارچ ها ، گیاهان و جانوران مختص این محیط ، در زیر نور چراغ هایمان چنان میدرخشیدند که انگار سالها منتظر آمدن میهمانی برای خودنمایی بودند

به روبروی دهانه غار خزنگاه رسیدیم و بعد از استراحت کافی و خشک کردن البسه هایمان آماده ورود به غار شدیم ، غار دهانه کوچکی داشت و همین مساله موجب میشد که اولین بودن داوطلب زیادی نداشته باشد ، یک به یک سینه خیز وارد غار شدیم ، هوای مرطوب و بوی کهنگی حال و هوای کوهستانی ما را عوض کرد ، همه جا غرق تاریکی بود و جز صدای بال پرندگان و تحرکات ما صدایی به گوش نمیرسید.پنجره بالای غار پرتویی طلایی در عمق تاریکی نقش میکرد و یاد آور حیات خارج از غار خزنگاه میشد ، سنگ های تیز و مرطوب در دل کوه ، تونل های بزرگ و کوچک و سنگ های شکافته شده بزرگی که از سقف غار جدا و بر روی زمین سقوط کرده بودند ، همه و همه نشانه ای از طبیعتی بکر و وحشی بود.

پیرو پست دره قوزلو تصاویری از غار زیرسنگی بزرگ در راه قوزلو رو براتون به اشتراک میذارم که نزدیک به دروازه قدیمی شهر ماکو می باشد